قبل از آنکه راجع به دعاوی مربوط به اثبات مالکیت در رویه قضایی صحبت کنیم، ابتدا بهتر است بدانید که مالکیت و اثبات کردن آن چه معنایی دارد. در اصل به یک رابطه حقوقی که بین شخص و مال وجود دارد، مالکیت گفته می شود. با توجه به عناصری که مالکیت دارد، از قابلیت استعمال و حق استثمار و اخراج از ملک بهره مند است. در واقع پیشینه مالکیت به دوران زرتشتیان و اشکانیان باز می گردد. پس دعاوی که در رابطه با آن ها در دادگاه مطرح می شوند، به منظور اثبات مالکیت هستند.
بنابراین دادگاه می تواند در رابطه با استماع آن اختلاف نظر کند. از جمله مهم ترین دلایلی که می توانند پذیرش دعاوی مربوط به اثبات مالکیت را سخت تر کنند، می توان به نظم حاکم بر دعاوی، نفع در پذیرش دعوا، واجد اثر بودن دعوا، اصل تاسیسی بودن احکام و ضرورت در ایجاد کردن نظم حقوقی تازه در روابط اشخاص اشاره کرد. به این ترتیب به دلیل تمام پیچیدگی هایی که در این دعاوی وجود دارد، باید بتوان رسیدگی به آن ها را به یک وکیل متخصص واگذار نمود.
منظور از دعوای اثبات مالکیت در رویه قضایی چیست؟
در برخی از مواقع افرادی هستند که برای اثبات مالکیت خود و گرفتن حق و حقوق خود در دادگاه درخواست دعاوی می کنند. این دعاوی معمولا در مورد اموال آغاز می شوند تا افراد بتوانند به حق و حقوق خود برسند. همانطور که می دانید و در جامعه ما واضح است، تنها فردی مالک یک ملک محسوب می شود که به صورت رسمی در دفاتر اسناد سند به نام او ثبت شده باشد. در غیر این صورت دعاوی در این حوزه امکان پذیر نیست، مگر آن که خلاف آن در دادگاه ثابت شود.
از جمله مهم ترین مواردی که در رابطه با آن ها دعاوی مطرح می شوند، می توان به اموال منقول و غیر منقول اشاره کرد. به این ترتیب برای آنکه بتوانید به طرح دعاوی مورد نظر خود در رابطه با اثبات مالکیت کنید، بهتر است که رسیدگی به این پرونده را به دست یک وکیل خبره واگذار کنید. به این صورت می توانید به نتیجه برسید. از آنجایی که دعوای اثبات مالکیت در رویه قضایی با الزامات و تشریفات مهمی مواجه است که باید مطابق با قانون به آن ها عمل شود، نمی توان اجابت چنین خواسته ای را سر خودانه انجام داد.
ادله مورد نیاز در دعاوی اثبات مالکیت در رویه قضایی
سوال مهمی که در رابطه با اثبات مالکیت در این مبحث پرسیده می شود، این است که چه ادله ای برای طرح کردن این دعاوی مورد نیاز است. بنابراین اگر فردی ادعا می کند که یک ملک به نام اوست، باید بتواند ادله ای را برای اثبات آن ارائه دهد. از جمله مهم ترین این ادله که ثابت کننده این امر هستند، شامل موارد ذکر شده در زیر می باشند:
ارائه سند
اولین ادله مهمی که باید برای اثبات مالکیت ارائه گردد سند مالکیت است. پس فرقی نمی کند که سند مالکیت سند رسمی و یا سند عادی باشد. در هر صورت باید آن را به دادگاه ارائه دهید. همانطور که ذکر شد دادگاه تنها کسی را مالک می داند که به صورت رسمی سند به نام او ثبت شده باشد. ارائه سند از ملزومات می باشد.
شاهد
هر چند که سند از مهم ترین ادله محسوب میشود و نمیتوان آن را انکار کرد ولی در برخی از مواقع حضور یک شاهد نیز می تواند از تاثیر چشمگیری برخوردار باشد. پس نباید از آوردن یک شاهد اجتناب کنید. از نظر قانونی شهادت یک شاهد از ارزش بالایی بهره مند است.
اماره ید
بخش مهم دیگری که در اثبات مالکیت و طرح کردن دعاوی مربوط به آن اهمیت دارد امار ید یا قاعده تصرف است. در این قاعده به صورت پیش فرض می توان اموالی که در تصرف دیگری است را از اموال اصلی آن فرد در نظر گرفت. مگر در مواقعی که خلاف آن در دادگاه صادر شود.
قوانین مهم مربوط به اثبات مالکیت در رویه قضایی
از جمله مهم ترین قوانینی که در رابطه با دعوای اثبات مالکیت در رویه قضایی وضع شده اند، می توان به موار ذکر شده در زیر اشاره کرد:
- با توجه به قانون ماده ۳۵ مدنی، دلیل اصلی مالکیت، تصرف به عنوان مالکیت است و این صحت دارد تا زمانی که خلاف آن ثابت شود.
- با توجه به قانون ماده ۳۷ مدنی، اگر متصرف مدعی باشد که ملک برای اوست، در این زمان مشارالیه برای رد کردن اعای مالکیت شخص مزبور به تصرف خود قادر به استناد نیست. مگر آنکه بتواند به اثبات برساند که ملک به حق به او داده شده است.
- با توجه به قانون ۲۲ ثبت اسناد و مدارک، زمانی که یک ملک در دفتر ثبت اسناد به صورت رسمی ثبت شود، دولت تنها کسی که به صورت رسمی ملک به نام او باشد را مالک اصلی می داند. حتی اگر این ملک به شخص دیگری انتقال داده شده باشد، باز هم این انتقال در دفتر ثبت اسناد رسمی ثبت گردیده است.
- در قانون ۴۷ ثبت اسناد و مدارک، تنها در مواردی ثبت اسنا رسمی موجود باش و وزارت عدلیه آن را مقتضی بداند، ثبت کردن اسناد زیر ضرورت دارد:
- صلح نامه، شرکت نامه و هبه نامه
- کلیه عقود و معاملات مربوط به منافع اموال غیر منقول که در دفتر اسناد به ثبت نرسیده است.
- از جمله دعاوی مربوط به مالکیت، ممانعت از حق، تصرف عدوانی، مزاحمت و سایر موارد حقوقی می توانند در دادگاه اقامه شوند. البته مال غیر منقول نیز در این حوزه قرار دارد.
آیا سند مالکیت به تنهایی برای طرح دعاوی کافی است؟
اغلب افرادی که برای طرح ک کردن دعوای اثبات مالکیت در رویه قضایی اقدام میکنند می پرسند که آیا سند مالکیت به تنهایی برای طرح کردن این دعاوی کافی است یا خیر. بهتر است بدانید که وقتی کسی سند اصلی ملکی را در دست داشته باشد نشان می دهد که مالک واقعی آن مال محسوب می شود.
اما اگر کسی بتواند دلیل قانع کننده نشان بر جعلی بودن آن سند بدهد می تواند مسیر مالکیت را عوض کند. هر مدرکی که بتواند دادگاه را راضی کند و بالاتر از سند باشد دلیل بر اثبات مالکیت است که البته اثبات کردن چنین موضوعی به سادگی امکان پذیر نمی باشد.
نکات مهم در در دعاوی اثبات مالکیت رویه قضایی
از جمله مهم ترین نکاتی که می توان در دعوای اثبات مالکیت در رویه قضایی مهم دانست شامل موارد ذکر شده در زیر هستند:
اثبات مالکیت به وسیله فرد متصرف و خریدار
ممکن است که ملکی در دفتر اسناد ملکی ثبت نشده باشد که در رابطه با مالکیت آن اختلاف نظر ایجاد می شود. به این ترتیب فردی که به هر طریق ملک را به تملک خود قرار داده است باید بتواند در دادگاه مالکیت خود را به ثبت برساند.
احکام صادره که در دعوا جنبه اعلامی خواهند داشت
احکامی که توسط دادگاه به مرحله صادر می رسند شامل احکام اعلامی و تاسیسی هستند. بر این اساس دعاوی که مطرح می شوند در دادگاه از نوع احکام اعلامی می باشند. این به معنای امری است که از قبل وجود داشته و اکنون به رسمیت شناخته شده است. پس برای آن نیاز به صدور اجراییه نیست. افراد می توانند به وسیله این حکم به تنظیم سند بپردازند.
عدم امکان طرح کردن دعاوی در رابطه با املاکی که دارای سند رسمی هستند
از جمله مهم ترین مواردی که در دادگاه حائز اهمیت است در رابطه با اموالی است که دارای سند رسمی باشند. بهتر است بدانید که در رابطه با اموالی که سند رسمی دارند به هیچ عنوان نمی توان به ثبت دعوی اثبات مالکیت پرداخت چرا که مالک کاملا مشخص است. در دادگاه چنین دعاوی با عدم استماع مواجه می شود.
خواهان و خوانده در دعاوی اثبات مالکیت
در واقع در طرح کردن دعوای اثبات مالکیت به فردی که ادعای مالکیت می کند خواهان و به فردی که ملک به نام آن ثبت نشده است خوانده گفته می شود.
وجود مدارکی اعم از اقرار نامه وصیت نامه و مبایعه نامه بسیار مهم هستند
برای آنکه یک فرد بتواند به اثبات مالکیت و طرح کردن دعوای اثبات مالکیت در رویه قضایی بپردازد باید بتواند یکی از مدارک ذکر شده را در دادگاه ارائه دهد. البته لازم است بدانید که وجود چنین مدارکی الزامی نمی باشد و می توان از مدارک دیگری نیز استفاده کرد.
کلام آخر
اثبات مالکیت و طرح کردن دعاوی مربوط به آن از مهم ترین مسائلی هستند که در دادگاه با توجه به شرایط ویژه ای به آن ها رسیدگی می شود. به این ترتیب می توانید در این زمینه از یک وکیل متخصص و خبره کمک بخواهید که بتواند به پرونده شما رسیدگی کند.
