مشکلاتی که در سر راه مالکیت اموال منقول قرار دارند، در رویه های قضایی یک امر مهم تلقی شده اند، که از دعاوی مهم مطرح می شوند. در واقع مالک به معنا کسی است که اسنادی به نام وی باشد که نشان دهنده منتقل شدن اموال براساس قوانین به او می باشد. در این راستا بهتر است که با اثبات مالکیت اموال منقول آشنا شوید.
اموال منقول به چه معناست؟
قبل از آنکه بخواهیم مستقیم بر سر بحث مالکیت اموال منقول برویم، بهتر است اصلا بدانیم که به چه اموالی منقول گفته می شود تا بتوانیم درک صحیح تری از آن داشته باشیم. در واقع به هر چیزی که از ارزش و اعتبار برخوردار باشد و قابلیت داد و ستد در آن وجود داشته باشد، مال گفته می شود. مال به معنای همان اموال است که از خصوصیات آن می توان به قابل تملک بودن اشاره کرد که به مالکیت اشخاص حقیقی در می آیند؛ به جز مواردی که قانون برای آن ها استثنات قائل شده باشد که شامل دریاچه ها، فضا و مکان های باز و .. می باشند.
به این ترتیب اموال به دو دسته مهم تقسیم بندی می شوند که می توان به اموال منقول و غیر منقول اشاره کرد. در اینجا قصد داریم راجع به اموال منقول صحبت کنیم. همانطور که از نام آن پیداست، به اموالی که قابلیت حمل و نقل و جابجایی داشته باشند، منقول گفته می شود. طبق قانون مدنی ۱۹ اشیایی که قابلیت انتقال از یک محل به محل دیگر را داشته باشند، در دسته اموال منقول قرار می گیرند. اموال منقول را می توان شامل انواع وسایل نقلیه، حیوانات، مصالح ساختمانی و .. دانست.
اثبات مالکیت اموال منقول به چه صورت است؟
با توجه به اینکه با اموال منقول آشنا شدیم، بهتر است بدانید که در برخی از موارد افراد در رابطه با اثبات مالکیت اموال منقول با یکدیگر به مشکل بر می خورند. به این ترتیب دعاوی بین آن ها رخ می دهد که به آن دعاوی اثبات مالکیت گفته می شود. دعاوی اثبات مالکیت این اموال با توجه به اینکه به ثبت رسیده یا نرسیده است، از حالات مختلفی برخوردار می باشد. بهتر است بدانید که این دعاوی در دادگاه قابل استماع هستند. ولی سوال اینجاست که این مالکیت به چه صورت اثبات می شود؟ بهتر است بدانید که با توجه به قوانین وضع شده در دادگاه، قاضی برای اثبات مالکیت، درخواست اسناد عادی و شهادت شهود، قرائین و شواهد برای اثبات مالکیت با منشا قانونی و شرعی می کند. سپس آن ها را مورد بررسی قرار می دهد و اگر برای اثبات مالکیت مدارک به اندازه لازم کافی بود، قاضی حکم بر مالکیت وی می کند.
البته لازم به ذکر است که در جایی که ادعای مالکیت اشخاص وجود داشته باشد، و سند عادی مورد تردید و انکار باشد، باز هم قابلیت پذیرش آن وجود خواهد داشت. اثبات مالکیت در اصل یکی از مهم ترین مسائل حقوقی می باشد، که امروزه موضوع پرونده های دادگستری است. لازم به ذکر است که با توجه به قانون ۲۲ثبت، تنها مالی که با توجه به قانون به نام شخصی به ثبت رسیده باشد، یا کسی که مال به او منتقل شده باشد و این انتقال نیز در دفتر ثبت شده باشد یا به او ارث رسیده باشد، وی مالک خواهد بود. در واقع طبق ماده ۲۲ قانون ثبت مالکیت اموال تنها برای کسی است که سند رسمی برای او به رسمیت شناخته شده باشد. پس از اثبات مالکیت زمانی رخ می دهد که تعارضی در مالکیت رخ داده شود.
راهکارهای اثبات مالکیت در اموال منقول
از جمله مهمترین راهکارهایی که برای اثبات مالکیت اموال منقول به کار برده می شوند می توان به موارد ذکر شده در زیر اشاره کرد:
شاهد
با این وجود اینکه سند از مهمترین راهکارهای اثبات مالکیت اموال می باشد باز هم از ارزش اثباتی وجود شاهد نباید غافل شد. چرا که در بیشتر مواقع شاهد می تواند ثابت کننده مالکیت اموال برای یک فرد باشد. البته لازم به ذکر است فردی که سند رسمی داشته باشد در اینجا شاهد نمی تواند کاری انجام دهد. با این با توجه به این موضوع اعتبار سند رسمی و سند عادی در محکمه محرز شده باشد در غیر اینصورت خلاف آن با شهادت ثابت می شود.
سند
مهم ترین دلیل اثبات مالکیت ثبت سند است که در انواع عادی و رسمی تقسیم بندی می شود. پس زمانی که فرد سند رسمی خود را به عنوان مالکیت نشان دهد سند رسمی بر سند عادی مقدم است. در قانون دارنده سند رسمی را مالک خواهد دانست. زمانی که مالی به چند نفر فروخته شده باشد تنها سند رسمی است که ادعای مالکیت می کند.
سوگند
سوگند خوردن به لفظ جلاله خداوند برای واقعیت تبدیل کردن امری از طرف مدعی و علیه در صورتی که یکی از آن ها از قسم خوردن خودداری کنند باعث اثبات مالکیت می شود.
تصرف
تصرف یا اماره ید از دیگر روش های اثبات مالکیت است. به این منظور که اگر شخصی مالی در اختیار دارد مانند مالک عمل می کند مگر اینکه خلاف آن ثابت شود. بنابراین تصرف کردن مال به معنای مالک بودن فرد متصرف نیست. این تا جایی اعتبار دارد که سند مالکیت یا شاهد خلاف آن را ثابت نکند.
مدارک مورد نیاز برای طرح دعوی اثبات مالکیت مالی منقول
بهتر است بدانید که اثبات مالکیت اموال منقول به تنهایی امکان پذیر نیست و برای شروع این کار نیاز به آماده سازی مدارک و منضمات مهمی می باشد. از جمله مهمترین این مدارک می توان به موارد ذکر شده در زیر اشاره کرد:
- تصویر مصدق سند رسمی که آماده سازی آن کاملا اختیاری است
- تصویر مصدق رسید پرداخت وجه که آماده سازی آن باز هم اختیاری می باشد
- ارائه کارت ملی برای احراز هویت و کارت عابر بانک برای پرداخت کردن هزینه دادرسی
شاید برای شما جای سوال باشد که اگر فردی تمایل به ارائه مدارک اختیاری نداشته باشد چه کاری باید انجام دهد. نیازی به نگرانی نیست چرا که با ارائه یکی از دلایل ذکر شده در زیر می توان مدارک ذکر شده را ارائه نداد:
- درخواست کردن برای اخذ استعلام
- ارائه شماره پرونده استنادی
- انجام تحقیقات محلی در صورتی که نیاز باشد
- سوگند خوردن
- وجود شاهد برای شهادت و استماع شهادت شاهدین
- سایر دلایل و منضمات
البته لازم به ذکر است که بدانید ارائه کردن بی نقص مدارک ذکر شده می تواند پرونده شما را هرچه سریع تر تحت رسیدگی قرار دهد و زودتر به نتیجه و هدف خود برسید.
در چه شرایطی می توان دعوای اثبات مالکیت مال منقول کرد؟
یکی از رایج ترین دعاوی که برای اثبات مالکیت اموال منقول رخ می دهد دعاوی مربوط به اثبات مالکیت می باشد. بر این اساس تحت شرایط خاصی انجام این دعاوی امکان پذیر می باشد که می توان به موارد ذکر شده در زیر اشاره کرد:
تنظیم سند
یکی از شرایطی که در زمان طرح دعوی باید مورد توجه قرار بگیرد، تنظیم کردن سند است چرا که در کنار اثبات مالکیت بسیار اهمیت دارد. مخصوصاً در زمان هایی که فردی که سند عادی دارد می خواهد در مقابل فردی که سند رسمی دارد برای اثبات مالکیت ادعا کند. چرا که در این زمان دادگاه با توجه به ماده ۸۴ قانون آیین دادرسی مدنی درخواست مالکیت این فرد را رد می کند.
قرارداد شفاهی و کتبی
فردی که درخواست دعوای اثبات مالکیت می کند باید مدارک و ادله ای را تحت عنوان انتقال دادن مال منقول ارائه دهد. بر این اساس خواهان باید به عنوان مدرک یک سند عادی یا هر چیزی غیر از سند رسمی مانند قرارداد شفاهی یا کتبی را به دادگاه ارائه دهد. البته لازم است بدانید که وجود قرارداد شفاهی یا کتبی به تنهایی کافی نیست.
ثابت کردن اعتبار قرارداد
همانطور که ذکر شد فرد باید قراردادی را به دادگاه ارائه دهد که نشان دهنده نقل و انتقال قانونی اموال باشد. بنابراین فرد خوانده باید بتواند با توجه به اعتبار سندی که علیه وی مطرح شده است از خود دفاع کند و بی اعتبار بودن سند خواهان را به اثبات برساند.
نکات مهم در رابطه با طرح دعوی اثبات مالکیت اموال منقول
از جمله مهمترین نکاتی که در این رابطه باید مد نظر داشته باشید شامل موارد ذکر شده در زیر هستند:
- طرح کردن دعوی اثبات مالکیت برای اموالی که دارای سند رسمی می باشند بر خلاف قوانین وضع شده در قانون است و در این زمان دادگاه دستور عدم استماع می دهد.
- طرح این دعاوی تنها برای املاکی که ثبت نشده و سند رسمی ندارند صورت می گیرد.
- دادگاه تنها فردی را که نام او در دفتر املاک به عنوان صاحب ملک به ثبت رسیده است را به عنوان مالک اصلی می شناسد.
- برای اثبات کردن مالکیت ارائه دادن قرارداد یا سند برای دادگاه الزامی ندارد.
- فردی که ملکی به نام دیگری است و می‌خواهد نسبت به آن ادعای مالکیت کند می تواند دعوای اثبات مالکیت و خلع ید را به طور همزمان صادر کند.
کلام آخر
با توجه به مواردی که در رابطه با اثبات مالکیت اموال منقول ذکر شد، بهتر است بدانید که رسیدگی به این مسائل و دعاوی و اداره مدارک به تنهایی امکان پذیر نیست و بهتر است که در این زمینه با یک وکیل خبره مشورت کنید.
