پرسش: آیا گواهی عدم امکان سازش در امور مالی و غیرمالی از قبیل حضانت و ملاقات قابل اجرا است یا خیر؟

آیا دعوای عسر و حرج از سوی زوجه‌ای که ازدواج موقت نموده و خواستار الزام زوج به بذل مدت باقی‌مانده قابل استماع و رسیدگی است یا خیر؟ در صورت پذیرش دعوی و محکومیت زوج به بذل مدت باقی‌مانده، مستند دعوی چه خواهد بود؟

نظر اکثریت (با ذکر مبانی استدلال)

پاسخ سؤال اول: اکثریت بر این عقیده بودند که گواهی عدم امکان سازش مثل احکام دادگاه‌هاست و بر اساس صراحت ماده واحده و همچنین ماده‌ی 1133 قانون مدنی چنانچه طلاق اجرایی گردد طرفین ملزم به تکالیفی هستند که در گواهی عدم امکان سازش تعیین تکلیف گردیده و چنانچه هرکدام از طرفین آن را به اجرا نگذارند از طریق صدور اجراییه قابل اجرا است و برخی نیز معتقد بودند اصولاً بدون صدور اجراییه قابلیت اجرا دارد.

پاسخ سؤال دوم: اکثریت قریب به اتفاق همکاران قائل به این هستند که با استناد به مفاد ماده‌ی 1130 و فتوای مراجع معظم تقلید از جمله آیت‌الله فاضل و نظریۀ مشورتی شمارۀ 4140/7 مورخ 27/2/64[1] می‌شود زوج را محکوم به بذل مدت به لحاظ عسر و حرج زوجه نمود.

نظر اقلیت (با ذکر مبانی استدلال)

پاسخ پرسش اول: اقلیت صریحاً با نظر اکثریت مخالفت نکرده‌اند؛ اما اعلام نمودند تنها راه حل این موضوع رفع ابهام از قانون و افزودن یک تبصره به ماده واحده است.

پاسخ پرسش دوم: عسر و حرج فرع بر تمکین و نشوز است که در ازدواج موقت موضوعیت ندارد؛ پس نمی‌شود زوج را ملزم به بذل مدت کرد مگر اینکه ابتدا زوجه را ملزم به انجام امور و وظایف زناشویی نمود و سپس در صورتی که انجام نداد ملزم به بذل مدت کرد.