پرسش: آیا دادخواست تقسیط دین قبل از این‌که متقاضی این دادخواست در پرونده اصلی مربوط به دین محکوم شده باشد قابل رسیدگی است؟ اگر در ضمن دعوای اصلی طرح شود به‌عنوان دعوای متقابل قابل استماع است؟
نظر اکثریت
نظر به اینکه در ماده 277 قانون مدنی و 1083 همان قانون در خصوص تقسیط مهر همچنین قانون اعسار مصوب 1313 (ماده یک) به دین به‌طورکلی اشاره شده و در هیچ‌یک از قوانین و مقررات موجود طرح دعوای اعسار منوط به صدور حکم محکومیت محکوم‌علیه نشده است و از طرفی رأی وحدت رویه اخیر دیوان‌عالی کشور (663- 2/10/82) طرح دادخواست اعسار قبل از ورود محکوم‌علیه به زندان را بلامانع دانسته است و رعایت این اصل کلی که دادگاه‌ها مکلف به رسیدگی و صدور حکم مطابق قانون هستند مگر اینکه ممنوعیت قانونی وجود داشته باشد که در مانحن فیه به نظر نمی‌رسد؛ لذا پذیرش دعوای اعسار در ضمن رسیدگی به دعوای اصلی و به‌عنوان دعوای متقابل بلااشکال است؛ زیرا با طرح این دعوا، خوانده دعوای اصلی تلویحاً یا تصریحاً تحقق دین را قبول کرده است.

پرسش و پاسخ های دعاوی طاری

%d8%b7%d8%a7%d8%b1%db%8c

نظر اقلیت
نظر به اینکه در اکثر مقررات از جمله قانون نحوه اجرای محکومیت مالی و مواد 20 به بعد قانون اعسار، به محکوم‌علیه معسر اشاره شده است و از طرفی تا رأی بر محکومیت محکوم‌علیه صادر نشود اسباب تحقق دین موجود نگردیده، چنانچه مدیون خواستار اعسار از دینی شود که اسباب آن فراهم نشده قابلیت استماع را نداشته از طرفی ادعای اعسار در ضمن رسیدگی به پرونده اصلی نوعی دفاع است که نیاز به طرح دادخواست ندارد.
نظر کمیسیون نشست قضائی (3) مدنی
در صورتی که خوانده اقرار به دین داشته باشد؛ اما اظهار کند قادر به پرداخت آن به‌صورت یکجا نیستم چون اقرار قاطع دعواست، این ثابت است و تقاضای اعسار قابل پذیرش است البته نه به‌عنوان دعوای متقابل بلکه به‌صورت تقاضای اعسار، زیرا دعوای متقابل در صورتی مصداق دارد که در دفاع از دعوای مطرح شده باشد و با آن‌ها مربوط باشد و در مانحن فیه چنین نیست.