پرسش: چنانچه در اجرای حکم تمکین، زوجه حاضر به رفتن به منزل زوج نشود اجرای حکم به چه ترتیب خواهد بود؟

اگر محکوم‌به فقط تمکین باشد و زن حاضر به اجرای حکم نگردد جز عدم استحقاق مشارالیها به نفقه و کسوه، اثر دیگری بر حکم الزام به تمکین مترتب نیست؛ اما اگر خواسته و محکوم‌به بازگشت به خانه زوج نیز باشد در این صورت نسبت به بازگشت به خانه عملیات اجرایی باید انجام شود و تنها تنظیم صورت‌جلسه کافی نیست.

نظریه مشورتی شماره 950/7 مورخ 30/3/1367 اداره کل حقوقی قوه قضائیه

اجرای حکم الزام به تمکین در خارج از کشور

پرسش: حکمی از دادگاه مدنی خاص در تهران دائر بر تمکین زوجه و تحویل فرزند ذکور ده ساله به زوج صادر و قطعیت یافته و می‌بایست در خارج از کشور اجرا شود. در این صورت آیا با توجه به مقررات مواد 972 و 1296 قانون مدنی این حکم در کشورهای دیگر قابل اجراست یا خیر؟

اصل بر این است که با توجه به حاکمیت دولت‌ها احکام محاکم قضائی یک کشور در کشور دیگر قابل اجرا نیست؛ بنابراین، چنانچه بین دولت ایران و کشور خارجی که حکم باید در آن کشور به مورد اجرا درآید، در جهت اجرای احکام عهدنامه یا قرارداد تعاون قضائی موجود باشد و یا دو کشور در مورد اجرای احکام معامله متقابل نمایند با استفاده از ملاک بند 1 ماده 169 قانون اجرای احکام مدنی مصوب سال 1356، احکام صادره از دادگاه‌های ایران در کشور خارجی نیز قابل اجراست.

نظریه مشورتی شماره 1097/7 مورخ 5/4/1370 اداره کل حقوقی قوه قضائیه

اثبات عدم تمکین برای عدم پرداخت نفقه

پرسش: آیا زوج می‌تواند از اجرای رأی دادگاه مبنی بر الزام زوج بر پرداخت مبلغ معینی به‌عنوان نفقه زوجه در موعد معین با ادعای عدم تمکین زوجه خودداری نماید؟

صدور حکم توسط دادگاه مبنی بر الزام زوج بر پرداخت مبلغ معینی به‌عنوان نفقه زوجه در مواعد معین (مثلاً هر ماه) قانونا بلااشکال است و مادام که این حکم به طریق قانونی نقض نگردیده باشد لازم‌الاجرا بوده و زوج مکلف به اجرا آن است. چنانچه زوج (محکوم‌علیه) مدعی عدم استحقاق محکوم‌له به دریافت نفقه به لحاظ عدم تمکین باشد، صرف ادعا مانع اجرای رأی دادگاه نیست بلکه محکوم‌علیه برای اثبات ادعای خود مبنی بر عدم تمکین زوجه باید اقامه دعوا نماید و تا زمانی که بر اساس ادعای جدید محکوم‌علیه، دادگاه حکم دیگری صادر ننماید حکم قبلی لازم‌الرعایه است.

نظریه مشورتی شماره 5942/7 مورخ 10/9/1386 اداره کل حقوقی قوه قضائیه

 

پرسش و پاسخ های دعاوی خانواده جلد دوم

%d8%af%d8%b9%d8%a7%d9%88%db%8c-%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%88%d8%a7%d8%af%d9%87

 

نحوه اجرای حکم به تمکین با توجه به متن حکم

پرسش: در دعاوی الزام به تمکین، معمولاً در زمان اجرای حکم اشکالاتی به وجود می‌آید و گاهی زوجه از رفتن به منزل شوهر امتناع می‌کند در این موارد نحوه اجرای حکم چگونه خواهد بود؟

در مورد استعلام، چنانچه حکم دادگاه صرفاً حکم به تمکین باشد وظیفه دادگاه فقط ابلاغ حکم به زوجه است؛ اما اگر دادگاه حکم به الزام زوجه به بازگشت به منزل شوهر صادر کرده باشد در این صورت رأی صادره باید به همان ترتیب اجرا شود.

نظریه مشورتی شماره 5304/7 مورخ 4/1/1368 اداره کل حقوقی قوه قضائیه

ازدواج مجدد زوج بر اثر عدم تمکین زوجه

پرسش: چنانچه ضمن عقد نکاح، زوج به زوجه، وکالت داده باشد که چنانچه همسر دیگری انتخاب کرد خود را مطلقه نماید و در طول زناشویی، زوج بر اثر عدم تمکین زوجه اقدام به تجدید فراش بکند آیا وکالت‌نامه به قوت خود باقی است و زوجه می‌تواند در صورت تحقق شرط وکالت، خود را مطلقه سازد یا خیر؟

هرگاه زن ضمن عقد نکاح وکالت داشته باشد که در صورت ازدواج مجدد شوهر، خود را مطلقه نماید به‌محض تحقق شرط وکالت؛ یعنی، ازدواج شوهر وکالت زن محقق می‌شود و حق استفاده از این وکالت را خواهد داشت تمکین یا عدم تمکین زن تأثیری در آن ندارد؛ زیرا بین عدم تمکین و انتفاء وکالت، ملازمه‌ای وجود ندارد زوج می‌تواند در صورت عدم تمکین زوجه الزام او را به تمکین از دادگاه درخواست نماید، لیکن چنانچه بدون موافقت وی همسر دیگری اختیار کند؛ زوجه می‌تواند از وکالت استفاده نماید.

نظریه مشورتی شماره 6484/7 مورخ 24/12/1368 اداره کل حقوقی قوه قضائیه

 

 

عدم رد درخواست تمکین به علت سکونت نکردن زوجه در منزل پدر و مادر

پرسش: در اغلب پرونده‌ها که شوهر دادخواست الزام زوجه را به تمکین می‌دهد، زوجه مدعی می‌شود که در منزل پدر و مادر زوج نمی‌تواند سکونت کند و چنانچه زوج منزل مستقلی برای او اجاره کند حاضر به تمکین و زندگی با شوهر خواهد بود آیا دادگاه می‌تواند تا تهیه مسکن مستقل از طرف شوهر از صدور حکم تمکین خودداری نماید؟

بهانه زن اینکه در خانه پدر و مادر شوهر حاضر به سکونت نیست از موانع مشروع مذکور در ماده 1108 قانون مدنی نیست تا به استناد به آن تمکین نکند بلکه اگر زوجه مدعی آن است که زندگی در خانه پدر و مادر شوهر برای او مخاطره‌آمیز یا موجب عسر و حرج و غیرقابل تحمل است و به این جهت خواهان منزل مستقلی است برای اجرای نظر خود باید به دادگاه مراجعه و دادگاه پس از رسیدگی، مسکن مناسب را تشخیص و بر این اساس اتخاذ تصمیم نماید.

 

نظریه مشورتی شماره 2836/7 مورخ 22/4/1371 اداره کل حقوقی قوه قضائیه

قابل تجدیدنظر بودن دعاوی مالی

پرسش: آیا دعاوی غیرمالی مانند حکم راجع به تمکین، حضانت و ملاقات با اطفال و یا دعاوی همانند، نفقه و جهیزیه قابل تجدیدنظر هستند یا خیر؟

نظر به اینکه رأی وحدت رویه شماره 609 مورخ 27/6/1375 هیئت عمومی دیوان‌عالی کشور تمامی دعاوی غیرمالی را قابل تجدیدنظر دانسته است لذا احکام دعاوی مالی مانند نفقه و جهیزیه تا یک‌میلیون ریال قطعی و مازاد بر آن و همچنین تمام دعوا غیرمالی از جمله حضانت، حکم تمکین و ملاقات با اطفال قابل تجدیدنظر است.

نظریه مشورتی شماره 5987/7 مورخ 15/9/1376 اداره کل حقوقی قوه قضائیه

نشوز زوج و عدم ایفای وظایف و تکالیف

پرسش: آیا اگر شوهر از وظایف و تکالیف خود سرباز زند، دادگاه می‌تواند حکم به نشوز زوج بدهد یا خیر؟ و در صورتی که جواب مثبت است چه آثاری دارد؟

در قوانین جاریه نشوز شوهر پیش‌بینی نشده است و اصولاً چون نشوز در مقابل تمکین به کار می‌رود و تمکین خاص زوجه است، نشوز هم مختص زوجه خواهد بود؛ اما اگر زوج به وظایف خود عمل ننماید؛ مثلاً، نفقه زوجه را ندهد و اجبار او هم بر آن ممکن نباشد علاوه بر مجازات قانونی، زوجه می‌تواند به ادعای عسر و حرج درخواست طلاق نماید و به‌طوری‌که عدم ایفای وظایف زوجیت از ناحیه زوج ممکن است موجب عسر و حرج زوجه باشد و در صورت احراز آن دادگاه می‌تواند به درخواست زوجه طبق ماده 1130 اصلاحی قانون مدنی اقدام نماید.