مالی یا غیرمالی بودن دعوی استرداد اعیان سفته‌ها

پرسش: آیا دعوی استرداد اعیان سفته‌ها مالی است یا غیرمالی؟

نظر اکثریت که در تاریخ ۱۳/۴/۶۴ اعلام‌شده است

چون سفته از اسناد تجاری است و وجود آن درید دارنده، ظهور در اشتغال ذمه متعهد و ظهر نویس آن دارد و اصل بر استحقاق دارنده آن در مطالبه وجه سفته است و در رسیدگی به دعوی مذکور ایفاء یا عدم ایفای تعهد و دین مطرح می‌شود و دادگاه تا برائت یا اشتغال ذمه متعهد و ظهر نویس را احراز ننماید نمی‌تواند نفیاً یا اثباتاً نسبت به موضوع دعوی یادشده حکم کند؛ لذا دعوی عنوان‌شده از مصادیق دعاوی مالی بوده و مبلغ مندرج در متن سفته ملاک صلاحیت دادگاه خواهد بود و نصاب دادگاه معتبر است یعنی اگر مبلغ مذکور در سفته تا دویست هزار ریال باشد رسیدگی به دعوی استرداد عین آن سفته در صلاحیت دادگاه صلح و بیش از دویست هزار ریال در صلاحیت دادگاه عمومی است؛ به‌ عبارت ‌دیگر، مورد از مصادیق شق ۶ ماده ۱۳قانون آیین دادرسی مدنی نیست چه این بند که از دعاوی غیرمالی و صلاحیت اختصاصی دادگاه صلح یاد می‌کند ناظر به اشیائی است که بهاء معین نداشته، ولی دارای نوعی از اعتبار و متعلق اغراض و مقاصدی است مانند اعیان گواهی‌نامه تحصیلی و یا شناسنامه و سند مالکیت و یا جُنگ عکس، اسناد تجاری و مالی مانند سفته و برات و چک خروج موضوعی داشته و دارای حکم دیگری است و دعوی مربوط به آن‌ها از مصادیق دعاوی مالی است همان‌طور که دارنده سفته متقابلاً علیه متعهد یا ظهر نویس اقامه دعوی کرده و مطالبه وجه آن را نماید دعوی مالی خواهد بود.


 

نظر اقلیت

همان‌طور که در رأی اصراری شماره ۳۸۸۶-۱۰/۱۱/۴۰ هیئت عمومی دیوان‌عالی کشور راجع به دعوی استرداد چک استدلال شده، دعوی استرداد عین سفته نیز مشمول شق ماده ۱۳ قانون آیین دادرسی مدنی بوده و عین سفته از جمله اشیائی است که بهاء معین نداشته ولی دارای نوعی از اعتبار هست؛ بنابراین شرایط و مقررات راجع به دعاوی مالی نسبت به چنین دعوایی جاری نیست؛ به ‌عبارت ‌دیگر، دعوی استرداد عین سفته غیر از مسئله ایفای دین و پرداخت یا عدم پرداخت وجه سفته و خارج از دعوی مالی است و چون مورد از مصادیق دعوی غیرمالی و منطبق یا شق ۶ ماده ۱۳ قانون آیین دادرسی مدنی است؛ لذا رسیدگی به موضوع در صلاحیت دادگاه صلح است و صحیح نیست که خواهان چنین دعوایی را مکلف به الصاق تمبر هزینه دادرسی بر مبنای مبلغ مذکور در سفته نماییم.