مالکیت معنوی

مالکیت معنوی

مالکیت معنوی

مبحث دوم: ثبت طرح صنعتی

مالکیت حقوق صنعتی با حمایت از ایده‌های خلاقانه و جدید به افراد خلاق و صاحب فکر جامعه فرصت می‌دهد که اندیشه‌های خود را در اختیار جامعه قرار دهند. قانون نیز از این ابتکار و نوآوری به نفع آن‌ها و مصرف‌کننده حمایت خواهد کرد.

طرح صنعتی معمولاً به شکل و ظاهر یک کالا اشاره دارد؛ اما در حقوق مالکیت فکری طرح صنعتی خصوصیات مربوط به شکل و ظاهر و یا نقش و تزئینات به کار رفته در آن به واسطه یک فرآیند صنعتی که موجب ایجاد جذابیت کالا خواهد شد، می‌باشد.

بر همین اساس، طرح صنعتی متشکل از:

ویژگی‌های سه بعدی مانند شکل کالا

ویژگی‌های دو بعدی مانند خطوط تزئینات یا رنگ‌های به کار رفته در یک کالا.

ترکیبی از موارد فوق.

هرگونه تغییر در شکل ظاهری یا نوع بسته‌بندی کالا که باعث زیباترشدن محصول تولیدی و جذابیت بیشتر آن برای مصرف‌کننده می‌گردد. بهتر است ثبت گردد تا جلوی سوءاستفاده رقبای خارجی و داخلی در بازارهای هدف گرفته شود. با ثبت طرح صنعتی می‌توان جلوی واردات یک محصول را که تقلیدی از طرح تولیدی ثبت شده است را گرفت.

طرح صنعتی شامل گستره وسیعی از محصولات خانگی، اداری، ورزشی، صنایع‌دستی، مبلمان اداری، اسباب‌بازی، خودرو و قطعات آن، ابزارهای فنی و پزشکی و بهداشتی و اقلام لوکس تزئینی و … می‌باشد.

وفق ماده ۲۰ قانون ثبت اختراعات، طرح‌های صنعتی و علائم تجاری مصوب ۱۳۸۶ هرگونه ترکیب خطوط  یا رنگ‌ها و یا هرگونه شکل سه بعدی یا خطوط، رنگ‌ها و یا بدون آن، به‌گونه‌ای که ترکیب یا شکل فرآورده صنعتی یا محصول از صنایع‌دستی را تغییر دهد، طرح صنعتی است. ضمناً طرح صنعتی تنها نتیجه فنی بدون تغییر شکل ظاهری مشمول حمایت از این قانون نمی‌شود.

طرح صنعتی معمولاً به شکل ظاهری یک محصول اشاره دارد و خصوصیات فنی یا کاربردی آن مورد نظر و تحت حمایت قانون نمی‌باشد.

همان‌طور که قبلاً بیان شد جهت جلوگیری از سوءاستفاده رقبای خارجی و داخلی بهتر است هرگونه طرح صنعتی در مرجع ثبت و مطابق قانون ثبت گردد.

در ذیل به چگونگی و فرآیند ثبت طرح صنعتی خواهیم پرداخت:

گفتار اول: فرآیند ثبت طرح ثبتی

بند اول- ثبت اظهارنامه: ثبت طرح صنعتی مستلزم تقدیم اظهارنامه به مرجع ثبت می‌باشد؛ بنابراین متقاضیان ثبت طرح صنعتی بایستی فرم مخصوص ثبت اظهارنامه را تکمیل و ارسال نمایند.

اظهارنامه از طریق الکترونیکی و در فرم مخصوص و به زبان فارسی تنظیم می‌شود و با درج تاریخ توسط خود متقاضی یا نماینده قانونی وی امضاء می‌گردد.

مطابق تبصره ماده ۳ آیین‌نامه اجرایی ثبت اختراعات در صورتی که اسناد ضمیمه اظهارنامه و سایر اسناد مربوط، به زبان دیگری غیر از فارسی باشد، ارائه اصل مدارک مورد نیاز همراه با ترجمه عادی کامل آن‌ها الزامی است. مع‌ذلک اگر ترجمه کامل این مدارک برای متقاضی میسر نباشد، می‌تواند خلاصه آن‌ها را به فارسی ضمیمه نماید. مرجع ثبت در صورت لزوم می‌تواند در جریان بررسی اظهارنامه ترجمه رسمی مدارک مذکور را مطالبه کند. چنانچه اصطلاحات فناوری و علمی به کار رفته در اسناد مذکور، معادل فارسی نداشته باشند، ذکر همان اصطلاحات کفایت می‌کند.

مدارک زیر باید ضمیمه اظهارنامه شوند:

  1. مدارک مثبت هویت متقاضی و طراح (شامل کپی شناسنامه و کارت ملی برابر اصل شده برای اشخاص حقیقی و آگهی تأسیس و آخرین تغییرات جهت اشخاص حقوقی به صورت خوانا)
  2. مدارک نمایندگی، در صورتی که تقاضا توسط نماینده قانونی به عمل آید.
  3. اگر طرح صنعتی دو بعدی باشد پنج نمونه از شکل یا تصویر گرافیکی یا پنج نمونه از طرح ترسیم شد که به‌عنوان نمونه.
  4. اگر طرح صنعتی سه بعدی باشد، پنج نمونه از شکل یا تصویر گرافیکی یا پنج نمونه از طرح ترسیم شده از تمامی جوانب طرح.
  5. در طرح صنعتی سه بعدی، مرجع ثبت می‌تواند ماکتی از آن را به همراه اظهارنامه درخواست نماید. اندازه ماکتی که متقاضی از مدل طرح خود ارائه می‌دهد، باید حداکثر ۲۰×۲۰×۲۰ سانتی‌متر و وزن آن حداکثر ۲ کیلوگرم و از ماده‌ای بادوام و غیر فاسدشدنی باشد. شکل‌های گرافیکی و ترسیم شده باید حداکثر در ابعاد ۲۰×۱۰ سانتی‌متر بوده و قابل نصب بر چهار صفحه مقوا در قطع A4 و با جوهر مشکی باشد؛

توضیح اینکه، تصاویر گرافیکی مورد نظر در مرحله اظهارنامه الکترونیکی باید به صورت اسکن شده از نماهای مختلف با مشخصات فنی ذیل باشد، بدیهی است در صورت بررسی پرونده و پذیرش طرح مذکور ارائه پنج نمونه از شکل یا تصویر گرافیکی طرح ترسیم شده جهت صدور آگهی ضروری می‌باشد.

  1. درخواست کتبی (به صورت اسکن شده و الصاق آن در پرونده الکترونیکی) به تأخیر انداختن انتشار آگهی ثبت طرح صنعتی و تعیین مدت آن، در صورت تمایل؛
  2. درخواست کتبی (به صورت اسکن شده و الصاق آن در پرونده الکترونیکی) مبنی بر عدم ذکر اسم طراح، چنانچه طراح نخواهد اسم وی ذکر شود؛
  3. رسید مربوط به پرداخت هزینه اظهارنامه و در صورتی که اظهارنامه شامل دو یا چند طرح صنعتی است، رسید مربوط به پرداخت هزینه‌های اضافی؛
  4. مدارک مربوط به حق تقدم که باید همزمان با تسلیم اظهارنامه یا حداکثر ظرف ۱۵ روز از آن تاریخ تسلیم شود.

طرح چاپ شده اشکال و تصاویر گرافیکی یا ترسیم شده، موضوع بندهای ۳ و ۴ فوق، باید حداکثر در ابعاد ۲۰×۲۰ سانتی‌متر باشد و در آن رنگی بودن یا نبودن اشکال و تصاویر تصریح گردد.

بنددوم- شرایط و مشخصات فنی تصاویر ارسالی

  1. سایز تصاویر حداکثر A4 باشد.
  2. حتماً به صورت عمودی اسکن شود.
  3. در تصویر ارسالی حتماً طرح باید در یک زمینه ساده، به نحوی که قابل رؤیت باشد قرار گیرد.
  4. تصویر کالا لزوماً به صورت رنگی باشد و حداکثر حجم آن ۵۰۰ KB باشد.
  5. تصویر مدارک ترجیحاً به صورت سیاه و سفید اسکن شده و حداکثر حجم آن ۲۵۰ KB باشد (ترجیحاً پشت و روی کارت ملی و کپی صفحه اول شناسنامه در یک تصویر باشد).
  6. پسوند فایل‌های ارسالی jpj باشد.

همان‌گونه که مستحضرید از نرم‌افزارهای گرافیکی جهت کم کردن حجم فایل‌های تصویری به نحوی که خوانا و یا قابل تشخیص باشند می‌توان استفاده نمود.

در صورت ارائه ماکتی از مدل طرح، مرجع ثبت می‌تواند ماکت مزبور را ممهور به مهر و تاریخ نموده به متقاضی اعاده نماید.

بند سوم نکاتی در باب تسلیم اظهارنامه: در فرضی که اظهارنامه حاوی طرح‌های صنعتی متعدد باشد، تصاویر یا اشکال یا مدل‌ها به صورت جداگانه ارائه شده و به وسیله شماره از یکدیگر متمایز می‌گردند.

در صورتی که متقاضی طبق ماده ۹ قانون، درخواست حق تقدم کرده باشد، هنگام تقاضای ثبت طرح صنعتی باید درخواست خود را که حاکی از این حق باشد، به مرجع ثبت تسلیم نماید. این درخواست باید مشتمل بر نکات زیر باشد:

  1. تاریخ و شماره اظهارنامه اصلی؛
  2. طبقه‌بندی بین‌المللی مرتبط با اظهارنامه اصلی؛

کشور یا کشورهایی که اظهارنامه اصلی در آنجا تسلیم شده است و چنانچه اظهارنامه منطقه‌ای یا بین‌المللی مبنای حق تقدم باشد، ذکر مأخذ آن.

متقاضی می‌تواند تا قبل از ثبت طرح صنعتی، اظهارنامه خود را اصلاح کند، مشروط بر اینکه از حدود اظهارنامه نخست تجاوز ننماید. درخواست اصلاح با پرداخت هزینه مقرر در جدول هزینه‌ها انجام می‌پذیرد.

متقاضی یا نماینده قانونی او در هر زمان قبل از ثبت طرح صنعتی می‌تواند ضمن تسلیم درخواست کتبی به مرجع ثبت، اظهارنامه خود را مسترد دارد. در صورت استرداد اظهارنامه، هزینه‌های پرداختی مسترد نخواهد شد.

انتقال حق مالکیت ناشی از تسلیم اظهارنامه یا اعطای هرگونه اجازه بهره‌برداری از آن باید به درخواست کتبی هر ذی‌نفع به مرجع ثبت اعلام و در پرونده مربوط درج گردد. اعمال این تغییر منوط به پرداخت هزینه مقرر در جدول هزینه‌ها خواهد بود.

بند دوم- بررسی اظهارنامه: مرجع ثبت ۶۰ روز از تاریخ وصول، اظهارنامه و ضمائم آن را از لحاظ رعایت جنبه‌های شکلی و سایر شرایط مقرر در قانون و آیین‌نامه مربوط به آن و همچنین تطبیق طبقات اعلامی با طبقه‌بندی بین‌المللی، مورد بررسی قرار می‌دهد.

الف) وجود نقص در اظهارنامه: در صورت مشاهده ایرادات و نواقص در اظهارنامه و ضمائم آن، مرجع ثبت مراتب را به صورت کتبی و با قید جزئیات به متقاضی ابلاغ می‌نماید تا ظرف مهلت مقرر در آیین‌نامه اقدام به رفع نقص نماید.

چنانچه متقاضی در مهلت مقرره به هر دلیلی نتواند رفع نقص نماید، مرجع ثبت، اظهارنامه را رد و مراتب را کتباً و با ذکر علت به متقاضی ابلاغ خواهد کرد.

مهلت رفع نقص برای متقاضیان ایرانی تا ۳۰ روز و برای متقاضیان مقیم خارج از کشور تا ۶۰ روز از تاریخ ابلاغ محاسبه می‌شود.

ذکر این نکته ضروری است که با توجه به اینکه مراحل ثبت اظهارنامه طرح صنعتی صرفاً به صورت الکترونیکی انجام می‌پذیرد، چنانچه پس از بررسی منجر به صدور اخطار اعم از رفع نقص و یا رد اظهارنامه گردد مراتب به صورت ایمیل یا از طریق پیامک برای متقاضی ارسال می‌گردد و در مهلت قانونی رفع نقص یا اعتراض به رد اظهارنامه به صورت الکترونیکی امکان‌پذیر خواهد بود.

چنانچه رفع نقص ارائه نمونه کامل باشد متقاضی پس از انجام مراحل الکترونیکی و مکاتبات اداری  با توجه به تبصره ۲ بند ۹ ماده ۷۳ باید یک نمونه از محصول یا ماکت از مدل طراحی شده را به این اداره ارائه بنماید.

همچنین باید کلیه مدارک و مستنداتی که به صورت الکترونیکی به این اداره ارسال شده به صورت کاغذی تهیه و پس از تأیید نهایی توسط مالک یا نماینده قانونی به این اداره تحویل گردد.

ب) پذیرش اظهارنامه: چنانچه تقاضای ثبت طرح صنعتی مورد پذیرش مرجع ثبت قرار گیرد، مراتب به صورت (ایمیل) یا از طریق پیامک به متقاضی اعلام شده و وی باید ظرف ۳۰ روز پس از تاریخ اعلام، برای پرداخت هزینه‌های مربوط به ثبت و انتشار آگهی موضوع ماده ۸۶ آیین‌نامه اقدام نماید. در صورت عدم پرداخت هزینه‌ها در مهلت مقرر، اظهارنامه کان لم یکن تلقی می‌گردد. مهلت مذکور جهت متقاضیان خارج از کشور ۶۰ روز می‌باشد. پرداخت هزینه‌های مربوطه برای مراحل بعدی به صورت الکترونیکی می‌باشد. متقاضیان می‌توانند فیش پرداخت هزینه‌های مربوطه را پس از اسکن به اظهارنامه الصاق و سپس ارسال نمایند.