درخواست خلع‌ید فرجام‌خواه

درخواست خلع‌ید فرجام‌خواه

شماره رأی: ۲۹۱

تاریخ رأی: ۳۸/۱/۱۳۲۵

وکیل سه برادر به طرفیت کسی به خواسته اثبات وصایت امر ثلث متوفایی و منع مداخله خوانده در رقبات مورد ثلث و خسارت دادرسی دادخواستی به دادگاه شهرستان قزوین تقدیم داشته و توضیح داده که بر طبق وصیت‌نامه جد مادری موکلین امر وصایت بر ثلث آن مرحوم به امر موکلین است و خوانده باید ترک مداخله در املاک مورد ثلث نماید.

دادگاه شهرستان پس از رسیدگی حکم بر بی حقی خواهان‌ها می‌دهد بر اثر پژوهشی خواستن وکیل مزبور دادگاه استان مرکز حکم بدوی را گسیخته و حکم بر وصایت پژوهشی خواهان‌ها و خلع‌ید به پژوهشی خوانده صادر می‌نماید.

از این حکم فرجام‌خواهی شده و به شرح زیر در دیوان کشور نقض شده است:

… اولاد ذکور ظاهر از فرزندان پسر صلبی موصی و اعقاب ذکور آنان بوده و شامل فرزندان ذکور که بلاواسطه یا مع‌الواسطه از بطن دختر موصی باشند نمی‌شود بنابراین حکم فرجام‌خواسته دایر به وصایت فرجام‌خواندگان مخدوش است و با این وصف و اینکه وکیل آنان در مرحله رسیدگی نخستین اظهار نموده راجع به منع مداخله و خلع‌ید فرجام‌خواه تقاضایی ندارم و دادگاه نخستین هم بدین لحاظ یا جهت دیگر در این باب رأی نداده بر حکم شماره ۱۶۹ مبنی بر خلع‌ید فرجام‌خواه از املاک اشکال وارد و هر دو حکم به‌موجب شق ۲ و ۳ از ماده ۵۵۹ قانون آیین دادرسی مدنی نقض و ختم امر به شعبه دیگر دادگاه استان مرکز ارجاع می‌گردد. شعبه دیگر دادگاه استان مرکز به‌عنوان اینکه: اولاد ذکور شامل اولاد ذکور اناث هم می‌گردد، با فسخ حکم بدوی وصایت خواهان‌های بدوی را محرز دانسته است.

بر اثر فرجام خواستن محکوم‌علیه موضوع در هیئت عمومی دیوان کشور مطرح گردیده و اکثریت به شرح زیر رأی به نقض حکم فرجام‌خواسته داده‌اند:

حکم فرجام‌خواسته به جهات زیر قانونی و مشمول قسمت اول ماده ۵۵۸ قانون آیین دادرسی مدنی است:

۱. دادگاه به استناد جهات و اصول و کیفیات مندرجه در حکم فرجام خوانندگان را اولاد دختر موصی و دارای شرایط مذکوره در وصیت‌نامه برای تصدی امور وصایت دانسته و این کیفیات و اصول مندرجه در حکم و نظر دادگاه طبق ماده ۶۵۶ قانون آیین دادرسی مدنی قابل اعمال نظر فرجامی مقرر شده است.

۲٫ از محتویات پرونده و جهات استنادی طرفین هم عدم صحت مندرجات حکم فرجام‌خواسته ثابت نمی‌گردد.

۳. در ماده ۸۸۹ قانون مدنی نسبت به ارث و در مورد شق ۲ ماده ۱۰۴۵ قانون مدنی درباره نکاح فرزندان دختر اولاد پدر دختر محسوب شده و فرزند دختر و فرزند پسر از حیث نسبت به پدربزرگ (جد) در یک درجه منظور شده‌اند و چون از حیث رعایت سایر اصول و مواد مربوطه به رسیدگی هم توجه اشکال قانونی مؤثر در نقض حکم فرجام‌خواسته احراز نمی‌گردد به‌موجب ماده ۵۵۸ قانون مدنی ابرام می‌گردد.[۱]

 

[۱]. معاونت آموزش قوه قضائیه، رویه قضائی ایران در ارتباط با دادگاه‌های عمومی حقوقی (جلد دوازدهم)، تهران، جنگل، ۱۳۸۶، صص ۱۸۵-۱۸۶٫