پرسش: در دعاوی مالی از جمله مطالبه مهر آیا خوانده می‌تواند دادخواست متقابل اعسار یا تقسیط تقدیم کند؟

نظر اکثریت
ادعای خوانده قابلیت رسیدگی ندارد. بر اساس قانون اعسار از پرداخت محکوم‌به احکام قطعی می‌توان اعسار یا تقسیط را درخواست کرد و تا زمانی که حکم واقعی صادر نشده است رسیدگی به ادعای اعسار یا تقسیط وجاهت قانونی ندارد و از یک منشأ نیستند و ارتباط کامل با هم ندارند بلکه دو دعوای مستقل در طول هم هستند.
نظر اقلیت
به استناد ماده 141 قانون آیین دادرسی در امور مدنی ادعای خوانده دعوای متقابل محسوب می‌شود چون ارتباط کامل بین دو دعوا وجود دارد. خواهان اصلی ادعا دارد که بدهی باید یکجا پرداخت شود و خوانده اصلی ادعا دارد که قادر به پرداخت یکجا نیست. در این صورت دادگاه باید رسیدگی نماید و توأم قابل رسیدگی می‌باشد.
نظر کمیسیون نشست قضائی (4) مدنی
اصولاً مطالبه مَهر با تقسیط آن دو دعوای جداگانه هستند. مادام که زوجه مَهر خود را مطالبه نکند موردی برای درخواست تقسیط آن نیست. بعد از صدور حکم به محکومیت زوج به پرداخت تمام مَهر در صورتی که زوج قادر به پرداخت محکوم‌به نباشد می‌تواند از محکمه تقاضای اعسار یا تقسیط مَهر را بکند و دادرس دادگاه با رسیدگی‌های لازم و در صورت احراز صحت ادعای زوج یا عدم احراز درخواست می‌تواند حکم به رد اعسار یا قبول آن و یا حکم به تقسیط مَهر بدهد.

 

 

پرسش و پاسخ های دعاوی طاری

%d8%b7%d8%a7%d8%b1%db%8c

مرجع صالح رسیدگی به دعوای متقابل
پرسش: مقایسه ماده 141 قانون آیین دادرسی مدنی مصوب سال 1379 با ماده 284 قانون آیین دادرسی مدنی مصوب 1318.
توضیح:
یکی از همکاران محترم قضائی عقیده دارد ماده 141 قانون فوق دارای ابهام است چراکه وفق قسمت ذیل ماده در صورتی که دعوا متقابل نباشد در دادگاه صالح دیگری به‌طور جداگانه رسیدگی خواهد شد. سؤال این است که اگر دادگاه رسیدگی‌کننده به دعوای اصلی، صلاحیت محلی به دعوای متقابل نداشته باشد آیا صالح به رسیدگی است یا خیر (ماده فوق مشخص نکرده است).
نظر اکثریت
در این‌گونه موارد دادگاه رسیدگی‌کننده به دعوای اصلی صالح به رسیدگی به دعوای متقابل است و می‌تواند چنین دعوایی را با دعوای اصلی توأمان رسیدگی کند. این موضوع را ماده 284 قانون سابق در قسمت ذیل خود چنین بیان کرده: «مگر اینکه دعوای متقابل از صلاحیت ذاتی دادگاه خارج باشد.» با استفاده از این ماده دادگاه فقط در صورتی که صلاحیت ذاتی نداشته صالح به رسیدگی به دعوای متقابل نیست، در سایر موارد صالح به رسیدگی است.
نظر اقلیت
در چنین مواردی دادگاه صالح به رسیدگی نیست و باید قرار عدم صلاحیت صادر کند؛ زیرا با توجه به ماده 529 قانون آیین دادرسی مدنی مصوب 1379 که به صراحت قانون آیین دادرسی مدنی مصوب 1318 را ملغی اعلام کرده است به نظر می‌رسد در دعوای متقابل که خارج از صلاحیت محلی دادگاه رسیدگی‌کننده به دعوای اصلی باشد صالح به رسیدگی نیست و طبعاً در این مورد دادگاه محل اقامت خوانده صالح به رسیدگی است.
نظر کمیسیون نشست قضائی (5)
هرچند موضوع مقایسه ماده 141 قانون آیین دادرسی مدنی با ماده 284 قانون آیین دادرسی مدنی مصوب سال 1318 به علت منسوخ بودن ماده 284 موضوعاً منتفی است مع‌الوصف دادگاه رسیدگی‌کننده به دعوای اصلی صالح به رسیدگی به دعوای متقابل است و می‌تواند چنین ادعایی را با دعوای اصلی توأمان رسیدگی کند. این موضوع را ماده 284 قانون آیین دادرسی مدنی سابق در قسمت ذیل ماده چنین بیان نموده: «مگر دعوای متقابل از صلاحیت ذاتی دادگاه خارج باشد» که با استفاده از این ماده دادگاه فقط در صورتی که صلاحیت ذاتی نداشته باشد صالح به رسیدگی به دعوای متقابل نیست و در سایر موارد صالح به رسیدگی است.