پرسش: آیا در دوران عده فسخ نکاح و طلاق اگر یکی از زوجین فوت نماید، رابطه توارث برقرار خواهد بود؟ 

مستفاد از ماده 943 قانون مدنی این است که اگر یکی از زوجین، داخل در مدت عده طلاق رجعی، فوت کنند، هرکدام از آن‌ها که زنده باشند، از دیگری ارث خواهد برد؛ لکن چنانچه پس از انقضای مدت عده باشد یا طلاق از نوع بائن باشد هیچ‌کدام از زوجین از یکدیگر، ارث نخواهد برد.

اتفاق‌نظر

نظر به سکوت قانون، در خصوص رابطه توارث، در صورت فوت هرکدام از زوجین داخل در مدت عده فسخ نکاح و با توجه به ملاک و حکم ماده فوق که صراحت دارد: «مطلقه رجعیه در حکم زوجه است» ارث هم خواهد برد، اما در طلاق بائن چون امکان رجوع از شوهر سلب شده است و مطلقه بائنه در حکم زوجه نیست، رابطه توارث برقرار نیست. با عنایت به وحدت ملاک از ماده فوق و این‌که در فسخ نکاح هم امکان رجوع منتفی است، به نظر می‌رسد اگر در زمان عده فسخ نکاح، یکی از زوجین فوت کند و این فوت داخل در ایام عده نیز باشد، موجب می‌شود تا هیچ‌یک از زوجین از یکدیگر، ارث نبرند.

نظر کمیسیون نشست قضائی

نظر به اینکه ملاک حکم ماده 943 قانون مدنی این است که مطلقه رجعیه در حکم زوجه می‌باشد و به همین اعتبار، در صورت فوت هریک از زوجین قبل از انقضای عده دیگری، از او ارث می‌برد؛ ولیکن در طلاق بائن چون حق و امکان رجوع شوهر وجود ندارد و در مورد فسخ نکاح نیز موضوع رجوع منتفی است، در فرض سؤال، علی‌الاصول هیچ‌یک از زوجین از یکدیگر ارث نمی‌برند؛ بنابراین، اتفاق‌نظر که متضمن این معناست، مورد تأیید است.

 

پرسش و پاسخ های دعاوی خانواده جلد سوم

%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%88%d8%a7%d8%af%d9%87-3

حق فسخ نکاح برای زوج به علت باکره نبودن زوجه

پرسش: مرد و زنی با هم ازدواج می‌نمایند. بعد از وقوع نکاح کاشف به عمل می‌آید که زن باکره نبوده است، آیا برای مرد حق فسخ نکاح وجود دارد؟

استفاده از خیار فسخ در حد اعلام آن کفایت می‌کند یا نیاز به مراجعه به محکمه دارد؛ به عبارت دیگر، اگر مرد یا زنی بنا به دلایل مذکور در قانون مدنی چه با توافق همدیگر و چه یک طرفه بخواهد فسخ نکاح را اعلام کنند بر مبنای اعلام مذکور دفترخانه می‌تواند بدون صدور رأی از ناحیه دادگاه صالح فسخ نکاح را ثبت نماید یا مراجعه به دادگاه لازم. است.

نظر اول

 چون باکره بودن برای زن وصف مهمی تلقی می‌شود وفق ماده 1128 قانون مدنی حق فسخ برای مرد وجود دارد وفق ماده 1101 زوجه حق دریافت مَهر ندارد.

نظر دوم

 در صورت توافق نیز زوجین باید به دادگاه صالح مراجعه کنند و با اخذ رأی از دادگاه دفترخانۀ نکاح را منحل کند.

نظر سوم

 در صورت توافق زوجین و یا در جایی که یکی از زوجین اعتقاد به فسخ نکاح دارد آن را اعلام می‌کند، دفترخانه نیز می‌تواند بدون اخذ رأی دادگاه فسخ را به ثبت رسانده و نکاح را منحل کند.

نظر کمیسیون نشست قضائی

 چون در عقد نکاح دختر، اصل باکره بودن است در واقع صفت باکره بودن در ازدواج با دختر شرط اصلی صحت عقد نکاح است و موردی برای ذکر آن به‌عنوان شرط صفت در قانون پیش‌بینی شده، در ماده 1128 قانون مدنی هم به این موضوع اشاره شده است، هرگاه در یکی از طرفین صفت خاصی شرط شده باشد و پس از عقد معلوم شود که طرف فاقد وصف مورد نظر بوده بری طرف مقابل حق فسخ خواهد بود خواه وصف مذکور در عقد تصریح شده یا خیر زیرا در ازدواج با دختر شرط باکره بودن مستتر است و موردی برای تصریح وجود ندارد. در خصوص سؤال دوم بر طبق ماده 1119 قانون مدنی طرفین عقد ازدواج می‌توانند هر شرطی که مخالف با مقتضای عقد مزبور نباشد ضمن عقد ازدواج یا عقد خارج لازم ذکر کنند و زوج هنگام عقد نکاح می تواند به زوجه وکالت ‌دهد که در صورت محقق شدن شروط مزبور خود را مطلقه نماید و در هر صورت برای اثبات شروط مزبور و یا فسخ عقد نکاح رسیدگی با دادگاه خانواده است و بدون مراجعه به دادگاه فسخ نکاح امکان‌پذیر نیست.