پرسش: در عقد موقت می‌توان تمکین را به‌شرط ارث بردن قید کرد؟ آثار حقوقی شرط و عقد چگونه است؟1

اتفاق‌نظر

در عقد موقت نمی‌توان وراثت را به‌شرط زوجیت و تمکین قید کرد. لذا این شرط باطل ولی عقد صحیح است و عده‌ای هم‌عقیده دارند که حتّی عقد هم باطل است.

نظر کمیسیون نشست قضائی (1) مدنی

با وصف این‌که در عقد منقطع، تمکین در قبال مَهر است، مشروط کردن آن به بردن ارث با توجه به مفهوم ماده 940 قانون مدنی و به دلیل تعارض با قواعد امری ارث نامشروع است. چنین شرط مطابق بند (3) ماده 232 قانون مدنی باطل و بلااثر است و با توجه به بلااثر بودن چنین شرطی، خللی بر صحت عقد وارد نمی‌سازد.

اخذ کل مَهر و عدم تمکین زوجه

پرسش: اگر زوج تمام مَهر را قبل از عروسی به زوجه بپردازد و زوجه به دلایل شخصی حاضر به عروسی نبوده و در عین حال برای فرار از بازپرداخت مَهر، حاضر به طلاق هم نباشد، در صورت احراز موضوع آیا دادگاه می‌تواند حکم به پرداخت بیش از نصف مَهر صادر کند؟1

 

 

پرسش و پاسخ های دعاوی خانواده جلد دوم

%d8%af%d8%b9%d8%a7%d9%88%db%8c-%d8%ae%d8%a7%d9%86%d9%88%d8%a7%d8%af%d9%87

 

                                                                                                                 

نظر اکثریت

بر اساس فتاوی مشهور و قانون مدنی، به‌مجرد وقوع عقد، زوجه مالک مَهر می‌شود و در صورت وقوع طلاق قبل از عروسی، زوجه می‌تواند نصف مَهر را مطالبه کند؛ اما در فرض پرسش چون هنوز طلاق واقع نشده است زوج نمی‌تواند نصف یا تمام مَهر را طلب کند و فقط می‌تواند تقاضای تمکین کند و اگر زوجه تمکین نکرد نفقه به او تعلق نمی‌گیرد و زوج می‌تواند درخواست ازدواج مجدد کند.

نظر اقلیت

طبق برخی از آرای فقهی، در فرض پرسش، زوج می‌تواند همه مَهر پرداختی را مطالبه کند.

نظر کمیسیون نشست قضائی (5) مدنی

به‌موجب ماده 1092 قانون مدنی که مقرر می‌دارد: «هرگاه شوهر قبل از نزدیکی زن خود را طلاق دهد زن مستحق نصف مهر خواهد بود و اگر شوهر بیش از نصف مهر را قبلاً داده باشد حق دارد مازاد از نصف را عیناً یا مثلاً، یا قیمتاً استرداد کند.» با این ترتیب وقوع طلاق، شرط انحلال ملکیت نصف از مَهر برای زن است و پیش از طلاق نمی‌توان او را مالک تمام مَهر ندانست؛ بنابراین، در فرض پرسش مادام که زوج، زوجه را طلاق نداده باشد استحقاق استرداد نیمی از مَهر را نخواهد داشت.

استفاده از حق حبس در تمکین مجدد

پرسش: آیا زوجه می‌تواند پس از بدل تمکین و ناتوانی زوج از ازاله بکارت در قبال درخواست تمکین مجدد از سوی زوج، آن را منوط به اخذ مَهر کرده از حق حبس استفاده کند؟1


 

نظر اکثریت

مستفاد از مواد 1085 و 1086 قانون مدنی، تمکین به معنای خاص اعم از مضاجعه و تقبیل و … است و در فرض بذل تمکین زوجه، اقدام او مسقط حق وی از طلب مَهر قبل از تمکین است، هرچند دخول نشده باشد.

نظر اقلیت

در فرض عدم دخول، زوجه می‌تواند از حق حبس استفاده کند؛ چون در صورت شک، بقای حق حبس استصحاب می‌شود.

 

نظر کمیسیون نشست قضائی (5) مدنی

نظر اکثریت مورد تأیید است.