پرسش: زوج همسرش را مطلقه به طلاق رجعی می‌کند و در زمان عده با زن دیگری ازدواج می‌کند و به همسر دوم اظهار می‌دارد که همسر اول خود را طلاق رجعی داده است پس از ازدواج در مدت عده به همسر اول رجوع می‌کند. آیا همسر اول و دوم می‌توانند با استفاده از شرط ضمن عقد که مقرر داشته درصورتی‌که زوج بدون رضایت زوجه همسر دیگری اختیار کند زوجه وکیل زوج در طلاق باشد با مراجعه به دادگاه تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش کنند؟

 

کتاب پرسش و پاسخ دعاوی خانواده جلد اول

دعاوی خانواده 1

نظر اکثریت

همسر اول با استفاده از شرط ضمن عقد می‌تواند درخواست طلاق کند چون طلاق رجعی بوده و در طلاق رجعی بینونت حاصل نشده است به همین دلیل است که نفقه زن در ایام عده طلاق رجعی بر عهده شوهر است، به شوهر حرام است که زن را از منزل بیرون کند. وقتی مرد رجوع کرده، عقد ازدواج با همه شرایطش باقی می‌ماند و نیاز به عقد جدید نیست در واقع با رجوع مرد کاشف به عمل می‌آید که زوجیت قطع نشده بوده است؛ لذا شرط ضمن عقد نیز به قوت خود باقی بوده، زوج که بدون رضایت همسر اول ازدواج کرده، این حق برای همسر اول ایجاد شده که از حق وکالت استفاده نماید؛ ولی همسر دوم نمی‌تواند با استفاده از شرط ضمن عقد درخواست طلاق کند به دلیل اینکه همسر دوم می‌دانست زوج همسر دیگری داشته که مطلقه به طلاق رجعی است و با رجوع مرد رابطه زوجیت اول دوام یافته و در واقع ازدواج مجدد نسبت به همسر دوم محقق نشده است تا همسر دوم به استناد ازدواج مجدد درخواست طلاق کند رجوع مرد در ایام عده رجعی نیز قطعاً ازدواج مجدد محسوب نمی‌شود.

نظر اقلیت

علاوه بر همسر اول، همسر دوم نیز حق دارد با استفاده از شرط ضمن عقد درخواست طلاق نماید به دلیل اینکه همسر دوم به تصور اینکه مرد همسر دیگری ندارد و زن اولش را طلاق داده حاضر به ازدواج شده است و با رجوع به زن اول پس از عقد با همسر دوم در واقع همسر دیگری اختیار کرده است و شرط ضمن عقد مبنی بر اختیار همسر دیگری بدون رضایت زوجه محقق شده است.

نظر کمیسیون نشست قضائی (4) مدنی

در طلاق رجعی زوج در زمان عده می‌تواند رجوع کند، در واقع مادامی که عده طلاق منقضی نشده یک نوع رابطه ابین طرفین برقرار است به نحوی که در ماده 1109 قانون مدنی مقررات نفقه زن مطلقه در زمان عده به عهده زوج است با این وصف به‌محض رجوع مرد رابطه زناشویی برقرار و ادامه خواهد داشت و اگر زوج در زمان عده همسر دیگری اختیار کند و در عقد ازدواج شرط شده باشد که زوج در صورت ازدواج مجدد به زوجه وکالت برای اجرای صیغه طلاق داده زوجه می‌تواند خود را مطلقه سازد.

در پرسش مطروحه اگر چنین شرطی در عقد نکاح زوجه‌ها مرقوم و گنجانده شده، هر دو زوجه می‌توانند از حق خود استفاده و خود را مطلقه کنند اگرچه زوجه دوم آگاهی داشته که زوج زن مطلقه‌ای دارد که در ایام عده است. لیکن ازدواج وی مشروط بوده و رجوع زوج به همسر اول، همسر دوم را مخیر به طلاق می‌کند که با وکالت مکتسبه خود را مطلقه نماید؛ زیرا در هر مورد به‌محض ازدواج مجدد زوجه می‌تواند خود را مطلقه کند؛ زیرا در ضمن عقد نکاح این شرط مورد توافق بوده است.